Μαύρος Κύκνος: Η Σιγουριά της Αμφιβολίας

Μαύρος Κύκνος: Η Σιγουριά της Αμφιβολίας

Μαύρος Κύκνος: Η Σιγουριά της Αμφιβολίας

Στην Μυθολογία, στην Φυσική Ιστορία, στην Τέχνη οι κύκνοι ήταν πάντα πάλλευκοι. ‘Λευκό σαν κύκνος’ έλεγαν. Ώσπου, πριν από διακόσια χρόνια, ένας Ευρωπαίος είδε ένα μαύρο κύκνο στην Αυστραλία και η βεβαιότητα κατέρρευσε, όπως καταρρέουν οι βεβαιότητές μας κάθε φορά που εμφανίζεται ένας μαύρος κύκνος στον ουρανό, αναφέρει ο Νασίμ Νίκολας Τάλεμπ που το καλογραμμένο βιβλιαράκι του γιά τους Μαύρους Κύκνους έκανε μεγάλη αίσθηση και παραμένει επίκαιρο από το 2007 που εκδόθηκε διότι με γνωστά παραδείγματα εξηγεί τον δυσεξήγητο άστατο κόσμο μας.

Η φράση του Αριστοτέλη γιά ‘το πόσο πιθανόν είναι να συμβεί το απίθανο’ είναι γνωστή και ο Λιβανέζος Τάλεμπ ξεκινώντας από την εμπειρία τού πολέμου στον τόπο του χτίζει μιά ολόκληρη θεωρία πάνω στην ανικανότητά μας να δεχτούμε ως πιθανό να συμβεί ό,τι ως τώρα δεν ήταν αναμενόμενο.

Μαύρος Κύκνος ήταν οι Ελληνες Φιλόσοφοι (ο Θαλής, ο Ηράκλειτος, ο Πυθαγόρης) οι σύγχρονοι φιλόσοφοι κι επιστήμονες ο Νίτσε, ο Εβολα, ο Τέσλα, ο Ράϊχ και όλοι οι αληθινά Μεγάλοι Ανθρωποι. Μαύρος Κύκνοι και τα κράχ και οι επιστημονικές ανακαλύψεις που ανατρέποντας το status quo αναποδογυρίζουν ό,τι πιστεύατε ως  σίγουρο κι ακλόνητο και σας φέρνουν αντιμέτωπους με το αναπάντεχο που δεν ξέρετε πώς να το χειριστείτε, που δεν μπορείτε να του βάλετε ετικέτα και δεν μπαίνει στα γνωστά σας κουτάκια. Από το τρομοκρατικό χτύπημα στους Δίδυμους Πύργους ως τη διάδοση της τεχνολογίας και την κυριαρχία της Google και της Amazon, τα παραδείγματα είναι αμέτρητα και η θεωρία του Μαύρου Κύκνου επιβεβαιώθηκε πρόσφατα με την κατάρευση των παγκόσμιων Χρηματιστηρίων όσο επιβεβαιώνεται και καθημερινά από την απόλυτη άρνησή σας να παραδεχθείτε την καταστροφή του περιβάλλοντος δηλαδή του μέλλοντος, που μόνοι σας καταστρέφετε.

Μαύρος Κύκνος είναι ο Κυρίαρχος του Παιχνιδιού.

Μαύρος Κύκνος είναι ο Δούρειος Ίππος.

Μάυρος Κύκνος είναι ο Κατεργάρης.

Μαύρος Κύκνος είναι η Σφίγγα.

Ο Τάλεμπ, καθηγητής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης, δικαιώθηκε με την παγκόσμια οικονομική κρίση και αρθρογραφεί τακτικά σε διεθνή έντυπα μετά από την απρόσμενη επιτυχία του μικρού αυτού βιβλίου που αποδείχτηκε άλλος ένας Μαύρος Κύκνος. Ένα μη αναμενόμενο κι αναπάντεχο μικρό θαύμα, που έγινε το αγαπημένο εγχειρίδιο των χρηματιστών της Wall Street. Διασκεδαστικό, πανέξυπνο και ενδιαφέρον, αξίζει να διαβαστεί αν και εξ ορισμού η θεωρία του είναι ανεφάρμοστη μιά κι αν αποδεικνύει κάτι, είναι η άρνηση του ανθρώπινου μυαλού να φανταστεί πόσο πιθανό είναι το απίθανο και πόσο ορίζει τις αποφάσεις του η παράλογη και βλακώδης τάση του να βολεύεται στην πεποίθηση πως το παρελθόν από μόνο του χαράζει το μέλλον κι όλες αυτές τις ανόητες πεποιθήσεις που είναι παρανοϊκές κι άρα επικίνδυνες για την επιβίωση.

Ο Μαύρος Κύκνος είναι μια θεωρία που παρουσιάστηκε από τον μελετητή και δοκιμιογράφο Νασίμ Νίκολας Τάλεμπ (Nassim Nicholas Taleb) στα βιβλία του: Στην πλάνη του τυχαίου (2004) και Ο Μαύρος Κύκνος (2007 & επανέκδοση με προσθήκες το 2010). Ο «Μαύρος Κύκνος» του Τάλεμπ δεν πρέπει να συγχέεται με την αντίστοιχη φιλοσοφική έκφραση που αναφέρεται κυρίως από τον φιλόσοφο Καρλ Πόπερ και τη θεωρία του περί διαψευσιμότητας, αν και ως προς ορισμένα χαρακτηριστικά του ταιριάζει με αυτόν.

Ο «Μαύρος Κύκνος» εννοείται ως ένα ολιγοπίθανο κι απρόβλεπτο γεγονός που συμβαίνει σε μια οποιαδήποτε σειρά πιθανών και συνηθισμένων γεγονότων σε κάθε δραστηριότητα μιας κοινωνίας και ανατρέπει δραματικά προς το χειρότερο ή το καλύτερο τη δομή της.

Με βάση τα κριτήρια του συγγραφέα:

*Η εκδήλωση του γεγονότος είναι μια αναπάντεχη έκπληξη (για τον παρατηρητή). Αυτό σημαίνει πως για έναν άλλο παρατηρητή πιθανώς είναι προδιαγεγραμμένο το συμβάν. Για παράδειγμα ένας εκτροφέας πτηνών γνωρίζει ότι μετά από 1.000 ημέρες θα σφάξει μία γαλοπούλα. Για την ίδια την γαλοπούλα όμως η 1000οστή ημέρα είναι ένας μοιραίος μαύρος κύκνος που ακολουθεί μία απολαυστική ζωή 999 ημερών.

*Η εκδήλωση έχει σημαντική επίδραση είτε αρνητική είτε θετική.

*Μετά το πρώτο καταγεγραμμένο περιστατικό του συμβάντος, σχεδόν πάντοτε υπάρχει εκ των υστέρων εξήγηση που αδυνατεί να προσεγγίσει το τυχαίο του γεγονότος ή την παντελή αδυναμία πρόβλεψης του. Έτσι η κοινωνία εξακολουθεί να αγνοεί την επικινδυνότητα και επιπολαιότητα των προβλέψεων του τύπου: «Τίποτε τόσο εξαιρετικά αρνητικό δεν πρόκειται να συμβεί» και εθελοτυφλεί παντελώς απροετοίμαστη για το επόμενο χτύπημα του Μαύρου Κύκνου.

Η πρώτη αναφορά στην ύπαρξη ενός μαύρου κύκνου ως απίθανου γεγονότος εμφανίζεται στο έργο Satires του σημαντικού Ρωμαίου σατυρικού ποιητή Γιουβενάλη, περίπου 55-135 μ.κ.ε. ως: Rara avis in terris nigroque simillima cycno που σημαίνει: ένα σπάνιο πουλί στη γη, τόσο σπάνιο όπως ένας μαύρος κύκνος. Η φράση αυτή επιβίωσε στην Ευρώπη ως περιγραφή του απίθανου και αδύνατου, μέχρι το 1697 που ανακαλύφθηκαν στην Αυστραλία οι μαύροι κύκνοι.

Η ανακάλυψη του μαύρου Κύκνου ήταν ένα συνηθισμένο γεγονός για τους ειδικούς, αλλά μια σημαντική διάψευση μιας βεβαιότητας στη Φιλοσοφία, με την έννοια ότι απεδείχθη και στην πράξη ότι ένα και μόνο γεγονός ανά πάσα στιγμή μπορεί να διαψεύσει μια μακροχρόνια παρατήρηση. Από τον 19 αιώνα η ανακάλυψη των μαύρων Κύκνων αναδείχθηκε ως το καλύτερο παράδειγμα της μη βεβαιότητας οποιασδήποτε λογικής δήλωσης (ακόμη και αν οι παρατηρήσεις αιώνων την επιβεβαιώνουν) και της ανατροπής των καθιερωμένων αντιλήψεων σε οποιοδήποτε γνωστικό πεδίο. Τον 20ο αιώνα ο «Μαύρος Κύκνος» είναι η επιτομή της φιλοσοφικής θεωρίας του Καρλ Πόπερ περί διαψευσιμότητας λογικών προτάσεων. Ο Taleb δανείστηκε την έκφραση αυτή και παρήγαγε έναν νέο «Μαύρο Κύκνο» με στοιχεία του παλαιού, με σημαντικότερο στοιχείο όχι πλέον την διαψευσιμότητα αλλά το απρόβλεπτο και τυχαίο.

Μαύρος Κύκνος: Ο αντίκτυπος του εξαιρετικά απρόβλεπτου

Σύμφωνα με τη θεώρηση του Τάλεμπ η Πλατωνικότητα είναι η τάση που έχουμε να συγχέουμε το χάρτη μιας οποιαδήποτε ιδιότητας του κόσμου με την πραγματικότητα που περιγράφεται στο χάρτη αυτό. Η σύγχυση μεταξύ «εδάφους» και «χάρτη» οφείλεται στην επικέντρωσή μας σε «καθαρές» και καλά προσδιορισμένες μορφές όπως τρίγωνα, κοινωνικές έννοιες (συνήθως ουτοπίες) ή και εθνικότητες. Η έντονη προσήλωση στις ιδεατές και αφηρημένες μορφές, αποπροσανατολίζει το νου μας από γνωστικά αντικείμενα λιγότερα κομψά, περισσότερο περίπλοκα και δύσκολα επεξεργάσιμα, ωστόσο περισσότερο αληθινά και εμπειρικά.

Η Πλατωνικότητα επιτρέπει την αυταπάτη να πιστεύουμε συνήθως ότι γνωρίζουμε περισσότερα από όσα γνωρίζουμε, παρόλο που συχνά οι διανοητικοί χάρτες και οι καθαρές αφηρημένες πλατωνικές ιδέες κάθε είδους είναι σημαντικά εργαλεία υποβοήθησης κατανόησης του κόσμου. Εν τέλει το κρίσιμο σημείο είναι η πλατωνική πτύχωση, το εκρηκτικό εκείνο σύνορο όπου η πλατωνική προσέγγιση έρχεται σε επαφή με την περίπλοκη πραγματικότητα και η απόσταση ανάμεσα σε αυτό που νομίζουμε ότι γνωρίζουμε και σε αυτό που γνωρίζουμε είναι τεράστια. Σε αυτό το σημείο προκύπτει ο Μαύρος Κύκνος.

Ο χώρος δράσης και απραξίας των Μαύρων Κύκνων

Σύμφωνα με τον Τάλεμπ στην πραγματική ζωή υπάρχουν δύο είδη χώρων. Ο ένας λέγεται «Μετριοχώρα» όπου τα επιμέρους γεγονότα δεν συνεισφέρουν το καθένα ξεχωριστά ή ασύμμετρα σε σχέση με τα υπόλοιπα, αλλά συλλογικά. Μία «Μετριοχώρα» είναι για παράδειγμα μια συλλογή ανθρώπων όπου καταγράφεται το βάρος τους. Αν συλλέξουμε 1.000 ανθρώπους σε ένα σύνολο και αφαιρέσουμε κάποιον από αυτούς και τον αντικαταστήσουμε με έναν οποιοδήποτε άλλο από το σύνολο του πληθυσμού ο μέσος όρος δεν θα αλλάξει παρά ελάχιστα. Ο προφανής λόγος της μη διατάραξης του μέσου όρου είναι ότι το βάρος των ανθρώπων διακυμαίνεται από 30 κιλά έως 300 κιλά, δηλαδή μια αναλογία των ακραίων τιμών 1/10. Ο υπέρτατος νόμος της «Μετριοχώρας» είναι ως εξής: Όταν το δείγμα είναι μεγάλο, κανένα επιμέρους γεγονός δε θα μεταβάλλει ουσιωδώς το σύνολο ή το άθροισμα. Μπορούμε να φτιάξουμε αρκετές «Μετριοχώρες» που θα περιλαμβάνουν τα ύψη των ανθρώπων ή την καθημερινή κατανάλωση θερμίδων ενός έτους.

Τα βασικά χαρακτηριστικά της «Μετριοχώρας» είναι:
>Δεν υπάρχει κλιμάκωση των φαινομένων
>Δεν υπάρχουν χαρακτηριστικά μέλη.
>Το κέρδος των συμμετεχόντων αντανακλά και αντίστοιχα μικρό κέρδος στην πίτα.
>Δεν υπάρχουν Μαύροι Κύκνοι
>Τα χαρακτηριστικά της Μετριοχώρας υπόκεινται στη Βαρύτητα και αφορούν φυσικά μεγέθη
>Προβλεψιμότητα των φαινομένων για την οποία, αρκεί η παρατήρηση σε ένα εύλογο χρονικό διάστημα.

Ο δεύτερος χώρος είναι η «Εξτρεμοχώρα» με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα ένα σύνολο που εμπεριέχει το ετήσιο εισόδημα ανθρώπων σε δολάρια. Εδώ μπορούμε να έχουμε έναν κάτοικο της Αϊτής με ετήσιο εισόδημα 300 δολάρια και έναν επενδυτή με ετήσιο εισόδημα 300.000.000 δολάρια. Αν σε ένα οποιοδήποτε τέτοιο σύνολο αφαιρέσουμε ένα φτωχό μέλος και προσθέσουμε ένα πλούσιο ο μέσος όρος θα αλλάξει δραματικά με δεδομένο ότι τα δύο άκρα έχουν μία αναλογία 1 : 1.000.000.

Τα χαρακτηριστικά της «Εξτρεμοχώρας» είναι:
>Εμφάνιση Μαύρων Κύκνων, δηλαδή γεγονότων που αλλάζουν δραματικά τα δεδομένα
>Εξαιρετική κλιμάκωση των φαινομένων και υψηλή τυχαιότητα
>Το κέρδος ενός συμμετέχοντα αντιστοιχεί στο κέρδος όλων (ο νικητής τα παίρνει όλα)
>Δεν υπάρχουν φυσικοί περιορισμοί στο μέγεθος, ενώ συνήθως αφορά σε αριθμούς και όχι σε φυσικά μεγέθη
>Το σύνολο καθορίζεται από μικρό αριθμό ακραίων γεγονότων
>Αδυναμία πρόβλεψης βάσει των παρατηρήσεων του παρελθόντος
>Συναντάται συχνά στο σύγχρονο περιβάλλον
>Αρνητικοί και Θετικοί Μαύροι Κύκνοι

Χαρακτηριστικοί αρνητικοί Μαύροι Κύκνοι είναι ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, το χρηματιστηριακό κραχ της Wall Street γνωστό ως Μαύρη Δεύτερα που έγινε στις 19 Οκτωβρίου του 1987 και η τρομοκρατική επίθεση στους δίδυμους πύργους την 11η Σεπτεμβρίου. Εμφανίζονται και θετικοί μαύροι κύκνοι όπως το διαδίκτυο και οι προσωπικοί υπολογιστές όπου είναι ξεκάθαρο ότι δεν υπήρχε καμία πρόβλεψη για την επικράτηση τους, ούτε συντονισμένος κεντρικός σχεδιασμός από το κράτος ή τις επιχειρήσεις, ο οποίος να αποβλέπει στην επιτυχία τους. Είναι χαρακτηριστικό της τυχαίας επικράτησης τους, η πρόβλεψη του Thomas Watson, πρόεδρου της εταιρείας IBM το έτος 1943: «Εκτιμώ ότι σε παγκόσμια κλίμακα υπάρχει μία αγορά για 5 υπολογιστές» και η απουσία όλων των μεγάλων εταιρειών πληροφορικής (τουλάχιστον αρχικά) όπως της Microsoft από το λογισμικό για το διαδίκτυο.

Ο Μαύροι Κύκνοι και η καμπύλη του Γκάους (Gauss)

Η κωδωνοειδής καμπύλη του Γκάους με την κατανομή πιθανοτήτων. Το σκούρο μπλε είναι λιγότερο από μία τυπική απόκλιση από το μέσο. Στην κανονική κατανομή, αυτό αφορά στο 68% των παρατηρήσεων, ενώ δύο τυπικές αποκλίσεις από τον μέσο (μπλε και σκούρο μπλε) αφορούν στο 95%, και τρεις τυπικές αποκλίσεις (ανοιχτό μπλε, μπλε και σκούρο μπλε) αφορούν το 99,7%.

Κατά τον Τάλεμπ οι σημαντικότεροι κλάδοι των επιστημών (και κυρίως η Οικονομική Επιστήμη) που ασχολούνται με την πρόβλεψη συμβάντων, χρησιμοποιούν την κωδωνοειδή καμπύλη του Gauss ως μοντέλο κατανομής πιθανοτήτων. Αυτή η μέθοδος υπολογισμού, ενώ λειτουργεί ικανοποιητικά στην «Μετριοχώρα» στην «Εξτρεμοχώρα» αδυνατεί να εντοπίσει και προβλέψει τα εξαιρετικά γεγονότα δηλαδή τους Μαύρους Κύκνους.

Ο Taleb προχωρεί τον συλλογισμό του περισσότερο και αναφέρεται στην καμπύλη ως τη Μεγάλη Διανοητική Απάτη, την αμφισβητεί ευθέως ως μαθηματικό εργαλείο, αλλά και τους οικονομολόγους που τη χρησιμοποιούν. Αντιθέτως προτείνει την προσέγγιση του μεγάλου θεωρητικού και πατέρα τηςΓεωμετρίας των φράκταλ Μπενουά Μάντελμπροτ. Για να φτάσει σε αυτό το σημείο πλήρους άρνησης αναφέρεται σε παλαιότερες αμφισβητήσεις της γκαουσιανής καμπύλης (ως εργαλείο εξήγησης των ακραίων φαινομένων), που εστιάζονται στον μεγάλο Μαθηματικό Ανρί Πουανκαρέ.

Το μεγάλο πρόβλημα της Γκαουσιανής καμπύλης είναι ότι τείνει τα ακραία φαινόμενα να τα θεωρεί πολύ πιο απίθανα από ότι πραγματικά είναι. Αντιθέτως η κατανομή πιθανοτήτων του Μάντελμπροτ θεωρεί πιο πιθανά τα απίθανα συμβάντα πάντα βάσει της γκαουσιανής καμπύλης. Ο Τάλεμπ πιστεύει πως η Γκαουσιανή καμπύλη είναι απότοκος μιας συνολικής θεώρησης του κόσμου που εμπεριέχει υπερβολική βεβαιότητα, προβλεψιμότητα και πλατωνική κομψότητα που δεν λαμβάνει υπόψη της τον πραγματικό κόσμο.

Σε αυτή την οπισθοδρομική πλέον, θεώρηση του κόσμου εντάσσει και άλλους διανοητές του 19ου & 20ου αιώνα όπως τον Λαμπέρ Κετελέ (Lambert Adolphe Jacques Quetelet) που επινόησε τον μέσο άνθρωπο, τον βιολόγο Σερ Φράνσις Γκάλτον (Sir Francis Galton), τον Βαρώνο Κέλβιν, τον Καρλ Μαρξ και τον φιλόσοφο Λούντβιχ Βίτγκενσταϊν (Ludwig Wittgenstein). Εντέλει η καμπύλη του Μάντελμπροτ είναι ικανή να παρέχει καλύτερη προβλεψιμότητα των αρνητικών Μαύρων Κύκνων, αν και η βασική διδαχή της θεωρίας του Taleb είναι πως η αβεβαιότητα περιορίζει σημαντικά την αξία των προβλέψεων  και το μόνο που μπορούμε να κάνουμε στον πραγματικό κόσμο, είναι να είμαστε λιγότερο ως καθόλου βέβαιοι. Φυσικά όσον αφορά στους θετικούς Μαύρους Κύκνους (όπως το διαδίκτυο) πρέπει να είμαστε όσο το δυνατόν περισσότερο εκτεθειμένοι.

Ανθεκτικοί στους Μαύρους Κύκνους

Σε  άρθρο που βάλλει κατά του μοντέλου διάσωσης των αγορών, υποστηρίζει ότι απαιτούνται σοβαρές ανατροπές. Η δράση κατά την θεωρία του Ταλέμπ, πρέπει να επικεντρωθεί σε δέκα αρχές:

*Τα εύθραυστα πράγματα πρέπει να σπάνε νωρίς, ενόσω είναι ακόμα μικρά. Τίποτα δεν θα πρέπει να γίνεται πολύ μεγάλο για να αποτύχει. Η εξέλιξη στην οικονομική ζωή βοηθάει εκείνους με το μεγαλύτερο κρυφό ρίσκο -και για το λόγο αυτό τους πιο εύθραυστους- να γίνουν οι σπουδαιότεροι.

*Όχι στην κοινωνικοποίηση των ζημιών και την ιδιωτικοποίηση των κερδών. Ό,τι χρειάζεται να διασωθεί θα πρέπει να κρατικοποιείται, ενώ ό,τι δεν χρειάζεται διάσωση θα πρέπει να είναι ελεύθερο, μικρό και με τα ρίσκα του. Καταφέραμε να συνδυάσουμε τα χειρότερα του καπιταλισμού και του σοσιαλισμού. Στη Γαλλία της δεκαετίας του 1980, οι σοσιαλιστές κατέλαβαν τις τράπεζες. Στις ΗΠΑ στη δεκαετία του 2000 οι τράπεζες κατέλαβαν την κυβέρνηση. Αυτό είναι σουρεαλισμός.

*Σε όσους οδηγούσαν σχολικά με τα μάτια δεμένα και τράκαραν δεν θα πρέπει να ξαναδοθεί ποτέ καινούργιο λεωφορείο. Το οικονομικό κατεστημένο (πανεπιστήμια, ρυθμιστικές αρχές, κεντρικοί τραπεζίτες, αξιωματούχοι της κυβέρνησης και κάθε λογής οργανισμοί στελεχωμένοι με οικονομολόγους) έχασαν κάθε νομιμοποίηση μετά την αποτυχία του συστήματος. Είναι ανεύθυνο και κουτό να επαφιέμεθα στην ικανότητα αυτών των ειδικών για να μας βγάλουν από αυτά τα χάλια. Καλύτερα να βρούμε τους έξυπνους ανθρώπους των οποίων τα χέρια είναι καθαρά.

*Μην αφήνετε κάποιον ο οποίος εργάζεται και έχει ως κίνητρο τα μπόνους να διαχειριστεί ένα πυρηνικό εργοστάσιο -ούτε το χρηματοοικονομικό σας ρίσκο. Οι πιθανότητες είναι ότι θα εξαλείψει κάθε δικλίδα ασφαλείας, προκειμένου να παρουσιάσει «κέρδη» ισχυριζόμενος παράλληλα ότι είναι «συντηρητικός». Τα μπόνους δεν πάνε καλά με τα κρυφά ρίσκα και τη διαφάνεια. Είναι η ασυμμετρία του συστήματος αυτού των κινήτρων που μας έφερε στο σημείο που βρισκόμαστε. Κανένα κίνητρο χωρίς αντικίνητρο: ο καπιταλισμός έχει να κάνει με επιβράβευση και τιμωρία, όχι μόνο επιβράβευση.

*Αντισταθμίστε τη συνθετότητα με την απλότητα. Η συνθετότητα που απορρέει από την παγκοσμιοποίηση και την έντονα διαδικτυωμένη οικονομική ζωή πρέπει να αντισταθμίζεται με την απλότητα των χρηματοοικονομικών προϊόντων. Η σύνθετη οικονομία από μόνη της αποτελεί μια μορφή μόχλευσης: τη μόχλευση της αποτελεσματικότητας. Τέτοια συστήματα επιβιώνουν χάριν της χαλαρότητας και της υπεραφθονίας. Η αύξηση του χρέους παράγει ανεξέλεγκτους και επικίνδυνους στροβιλισμούς και δεν αφήνει περιθώρια για λάθη. Ο καπιταλισμός δεν μπορεί να αποφύγει τις πλάνες και τις φούσκες: οι χρηματιστηριακές φούσκες (όπως αυτή του 2000) έχουν αποδειχτεί ήπιες, ενώ αυτές του χρέους επώδυνες.

*Μην δίνετε στα παιδιά μασούρια δυναμίτη, ακόμα και αν έχουν επάνω προειδοποιητική ετικέτα. Τα σύνθετα χρηματοοικονομικά παράγωγα θα πρέπει να απαγορευτούν, καθώς κανένας δεν τα καταλαβαίνει και ελάχιστοι έχουν την οξυδέρκεια να το αντιληφθούν. Οι πολίτες θα πρέπει να προστατευτούν από τους εαυτούς τους, από τραπεζίτες που τους πουλούν προϊόντα αντιστάθμισης κινδύνου και από μωρόπιστους δημόσιους λειτουργούς που ακούνε τους θεωρητικούς οικονομολόγους.

*Μόνο οι πυραμίδες χρειάζεται να βασιστούν στην εμπιστοσύνη. Οι κυβερνήσεις δεν θα πρέπει ποτέ να «αποκαθιστούν» την εμπιστοσύνη. Οι αλληλοδιαδεχόμενες φήμες είναι προϊόντα σύνθετων συστημάτων. Οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να σταματήσουν τις φήμες, απλώς πρέπει να είμαστε ικανοί να αψηφούμε τις φήμες, να παραμένουμε στιβαροί ενώπιον τους.

*Μην δίνεις σε έναν εθισμένο περισσότερα ναρκωτικά αν έχει πόνους εξαιτίας της στέρησης. Η χρήση μόχλευσης για την αντιμετώπιση του προβλήματος της υπερβολικής μόχλευσης δεν είναι ομοιοπαθητική, αλλά άρνηση της πραγματικότητας. Η χρηματοπιστωτική κρίση δεν είναι ένα προσωρινό πρόβλημα, είναι διαρθρωτικό. Χρειαζόμαστε αποτοξίνωση.

*Ο κόσμος δεν θα πρέπει να βασίζει τη συνταξιοδότησή του σε χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία ή σε επίφοβες συμβουλές «ειδικών». Η οικονομική ζωή θα πρέπει να αποχρηματοοικονομικοποιηθεί. Θα πρέπει να μάθουμε να μη χρησιμοποιούμε τις αγορές ως αποθήκες αξίας: δεν εμπεριέχουν τις βεβαιότητες που ο συνηθισμένος κόσμος χρειάζεται. Ο κόσμος θα πρέπει να έχει αγωνία για τις δικές του επιχειρήσεις (τις οποίες και ελέγχει) και όχι για τις επενδύσεις του (τις οποίες δεν ελέγχει).

*Κάντε ομελέτα με τα σπασμένα αβγά. Η κρίση αυτή δεν μπορεί να ξεπεραστεί με αυτοσχέδιες επιδιορθώσεις όπως δεν μπορεί ένα σκαρί με σάπια γάστρα να επισκευαστεί με μεμονωμένα μπαλώματα. Θα πρέπει να ξαναναυπηγήσουμε τη γάστρα με νέα (ισχυρότερα) υλικά. Θα πρέπει να επανεφεύρουμε το σύστημα πριν το κάνει μόνο του.

*Ας προχωρήσουμε εθελοντικά στη νέα έκδοση του καπιταλισμού, βοηθώντας να σπάσει μόνο του ό,τι πρέπει να σπάσει, μετατρέποντας το χρέος σε μετοχή, περιθωριοποιώντας τα οικονομικά και ακαδημαϊκά κατεστημένα, καταργώντας το νόμπελ της οικονομίας, απαγορεύοντας τις εξαγορές που γίνονται με μοχλευμένο δανεισμό, βάζοντας τους τραπεζίτες στη θέση που αξίζουν, παίρνοντας πίσω τα μπόνους από αυτούς που μας έφτασαν ως εδώ και διδάσκοντας τους ανθρώπους να πλοηγούν ένα κόσμο με λιγότερες βεβαιότητες.

Τότε θα δούμε μια οικονομική ζωή πιο αρμόζουσα στο βιολογικό μας περιβάλλον: μικρότερες επιχειρήσεις, πλουσιότερη οικολογία, μηδενική μόχλευση. Έναν κόσμο στον οποίο επιχειρηματίες και όχι τραπεζίτες αναλαμβάνουν τα ρίσκα και εταιρείες γεννιούνται και πεθαίνουν κάθε μέρα χωρίς να αποτελούν είδηση. Με άλλα λόγια, έναν κόσμο πιο ανθεκτικό στους μαύρους κύκνους.

Μαύρος Κύκνος: Αφορισμοί

*Οι μηχανικοί μπορούν να υπολογίσουν, αλλά όχι να εξηγήσουν. Οι μαθηματικοί να εξηγήσουν, αλλά όχι να υπολογίσουν -και οι οικονομολόγοι δεν μπορούν ούτε να εξηγήσουν, ούτε να υπολογίσουν.

*Επηρεάζεσαι πολύ περισσότερο από κάποιον της κοινωνικής σου τάξης που γίνεται ξαφνικά φτωχός παρά από κάποιον εκτός αυτής.

*Το βρίσκουμε εξαιρετικά κακόγουστο να καυχιέται κάποιος για τα επιτεύγματα του: όταν όμως κάνουν το ίδιο τα κράτη, το ονομάζουν “εθνική περηφάνια”.

*Οι τρεις επιβλαβέστεροι εθισμοί είναι η ηρωίνη, οι υδατάνθρακες και το μηνιαίο εισόδημα.

*Για πάρα πολλούς ανθρώπους, αντί να αναζητούμε την “αιτία θανάτου” τους, όταν πεθαίνουν, είναι πιο σωστό είναι να αναζητούμε την “αιτία ζωής” όσο ήταν ακόμα ζωντανοί.

*Αγάπη χωρίς θυσία είναι σαν κλοπή.

*Η σοφία στους νέους ανθρώπους είναι το ίδιο απωθητική με την επιπολαιότητα στους ηλικιωμένους

*Αν οι δυσφημιστές μου με γνώριζαν καλύτερα θα με μισούσαν ακόμα περισσότερο

*Η δυσφήμιση είναι η μόνη γνήσια, απροσποίητη έκφραση θαυμασμού.

*Η ευφυΐα έχει να κάνει με το να μη σε απασχολούν πράγματα που δεν έχουν σημασία.

*Το αγαπημένο μου χόμπι είναι να πειράζω ανθρώπους που παίρνουν τον εαυτό τους και τις γνώσεις τους πολύ στα σοβαρά και δεν έχουν το θάρρος να λένε καμιά φορά «δεν ξέρω»

*Αν ανακαλύπτεις κάποιο λόγο για τον οποίο εσύ και κάποιος άλλος είστε φίλοι, δεν είστε φίλοι.

*Οι ήρωες είναι ήρωες επειδή έχουν ηρωική συμπεριφορά, όχι επειδή νίκησαν ή έχασαν.

*Το διερευνητικό μυαλό αγκαλιάζει την επιστήμη. Το χαρισματικό και ευαίσθητο, τις τέχνες. Το πρακτικό, τις επιχειρήσεις. Τα υποδέλοιπα γίνονται οικονομολόγοι.

* Για τον δυνατό, ένα σφάλμα είναι πληροφορία.

* Σύγχρονη εποχή: δημιουργήσαμε νεότητα χωρίς ηρωισμό, γηρατειά χωρίς σοφία και ζωή χωρίς μεγαλείο.

* Η αναβλητικότητα είναι η ψυχή που επαναστατεί κατά της παγίδευσης.

* Πρέπει να ανταμείβουμε τους ανθρώπους, όχι να τους τιμωρούμε, όταν προσπαθούν να κατορθώσουν κάτι αδύνατο.

* Μια λεκτική απειλή είναι το πιο γνήσιο πιστοποιητικό ανικανότητας.

* Η εμμονή με τη σκοπιμότητα είναι το κύριο εμπόδιο για μια ποιητική, ωραία, ρωμαλέα και ηρωική ζωή.

* Ο Κάρολος Μαρξ, ένας οραματιστής, αντιλήφθηκε ότι μπορείς να χειραγωγήσεις ένα σκλάβο πολύ καλύτερα αν τον πείσεις ότι είναι ένας υπάλληλος.

* Οι τέσσερις σύγχρονοι με τη μεγαλύτερη επιρροή: Δαρβίνος, Μαρξ, Φρόυντ, Αϊνστάιν ήταν διανοούμενοι αλλά όχι πανεπιστημιακοί. Πάντα ήταν δύσκολο να κάνεις πραγματικό -και ανθεκτικό στο χρόνο- έργο μέσα σε ιδρύματα.

*Υπάρχεις μόνο αν είσαι ελεύθερος να κάνεις πράγματα χωρίς προφανή στόχο, χωρίς αιτιολογία και, πάνω απ’ όλα, έξω από τη δικτατορία των πεποιθήσεων κάποιου άλλου.

* Η πανεπιστημιακή κοινότητα είναι για τη γνώση ό,τι η πορνεία για την αγάπη.

* Είναι πιο δύσκολο να πεις όχι όταν το εννοείς.

* Αυτό που δεν καταλαβαίνουν οι ιστοσελίδες γνωριμιών είναι ότι το πιο ενδιαφέρον στους ανθρώπους είναι αυτό που δεν λένε για τον εαυτό τους.

* Οι αρχαίοι ήξεραν πολύ καλά πως ο μόνος τρόπος να κατανοούμε τα γεγονότα είναι να είμαστε η αιτία τους.

* Όσο περισσότερα δεδομένα έχουμε, τόσο πιο πιθανό είναι να πνιγούμε σ’ αυτά.

* Να σέβεσαι αυτούς που βγάζουν το ψωμί τους ξαπλωμένοι ή όρθιοι, ποτέ αυτούς που το κάνουν καθισμένοι.

* Αν θέλεις να εκνευρίσεις έναν ποιητή, εξήγησε την ποίησή του.

* Για να θεραπευτείς τελείως από τις εφημερίδες, να περάσεις ένα χρόνο διαβάζοντας τις εφημερίδες της προηγούμενης εβδομάδας.

* Ο εικοστός αιώνας υπήρξε η χρεοκοπία της κοινωνικής ουτοπίας. Ο εικοστός πρώτος θα είναι η χρεοκοπία της τεχνολογίας.

* Η αδυναμία να προβλέψουμε παρεκκλίσεις συνεπάγεται την αδυναμία να προβλέψουμε την πορεία της Ιστορίας.

* Αυτοί που δεν βλέπουν ότι η μισθωτή εργασία είναι συστηματική δουλεία, είναι είτε τυφλοί είτε μισθωτοί.

*Η διαφορά ανάμεσα στους σκλάβους, της Ρωμαϊκής και της Οθωμανικής εποχής, και τους υπαλλήλους της σημερινής εποχής είναι ότι οι σκλάβοι δεν χρειαζόταν να κολακεύουν το αφεντικό τους.

* Ζεις αληθινά όταν και μόνον όταν δεν ανταγωνίζεσαι με κανένα, σε καμιά από τις επιδιώξεις σου.

* Η παγίδα του κορόιδου είναι ότι επικεντρώνεται σε αυτά που ο ίδιος ξέρει και σε αυτά που οι άλλοι δεν ξέρουν, αντί για το ανάποδο.

* Οι οικονομολόγοι δεν μπορούν να χωνέψουν την ιδέα ότι το συλλογικό και το μαζικό, είναι δυσανάλογα λιγότερο προβλέψιμο από τα άτομα.

* Δεν υπάρχει ενδιάμεση κατάσταση μεταξύ πάγου και νερού, αλλά υπάρχει μεταξύ ζωής και θανάτου: η υπαλληλική εργασία.

* Ο διαλογισμός είναι ένας τρόπος να είσαι απορροφημένος από τον εαυτό σου χωρίς να πειράζεις κανέναν.

@Ηω Αναγνώστου / Μαύρος Κύκνοςhttp://www.businesslife.gr/o-mavros-kiknos/http://stratoscrossinternetgr.blogspot.gr/

Το σπορ της φοροδιαφυγής στην αρχαιότητα

24grammata.com/ αρχαιότητα/ οικονομία
γράφει ο Μιχάλης Τιβέριος, καθηγητής της Κλασικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ακαδημαϊκός

Η οικτρή οικονομική μας κατάσταση, η ανατροπή κοινωνικών κατακτήσεων και οι αποκαλύψεις περί διαφθοράς ενοίκων του κρατικού οικοδομήματος (των ρετιρέ αλλά και των υπογείων) μονοπωλούν καθημερινά τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Σε τέτοιες αρνητικές συγκυρίες την κρίση την πληρώνουν πρωτίστως αυτοί που δεν έχουν στον ήλιο μοίρα. Η απαίτηση να τιμωρηθούν οι καταχραστές του δημοσίου χρήματος και οι επίορκοι κρατικοί λειτουργοί (όχι και τόσο ολιγάριθμοι), και μάλιστα με δήμευση των περιουσιών τους, είναι διάχυτη. Εχουμε όμως και άλλα αρνητικά φαινόμενα. Μια διαβρωμένη κρατική μηχανή όπως η δική μας δυσκολεύεται να πατάξει ικανοποιητικά τη φοροδιαφυγή, που στον τόπο μας είναι ιδιαίτερα τροφαντή καθώς ταΐζεται γενναία και από την απύθμενη ανοχή της ελληνικής κοινωνίας.

Η φοροδιαφυγή είναι ένα πολύ παλιό «σπορ» το οποίο πιθανόν πρωτοεμφανίστηκε μαζί με τη φορολογία. Το ύψος των φόρων, όπως και η είσπραξή τους, απασχολούσε ανέκαθεν τους κυβερνώντες, ιδιαίτερα μάλιστα σε περιόδους οικονομικών κρίσεων όπως αυτή που βιώνουμε σήμερα. Καθημερινά σχεδόν ακούμε για επιβολή νέων φόρων ή για αύξηση των ήδη υπαρχόντων, όπως επίσης και για λαμπρές επιδόσεις των ράμπο του ΣΔΟΕ. Εχει υποστηριχθεί ότι, αν ένας υπουργός Οικονομικών κατορθώσει να φορολογήσει το 75% των φορολογητέων κεφαλαίων, θα έχει επιτελέσει ηράκλειο άθλο.

Δεινές οικονομικές κρίσεις ξέσπασαν και στην Αθήνα του 4ου αι. π.Χ., συνοδευόμενες επίσης από φαινόμενα διαφθοράς. Η φορολογία των συμμάχων ήταν πλέον μακρινό όνειρο, τα έσοδα από τη φορολογία των εμπορευμάτων που έφθαναν στο λιμάνι του Πειραιά, λόγω πτώσης των εμπορικών δραστηριοτήτων, είχαν μειωθεί, ενώ η εκμετάλλευση των μεταλλείων του Λαυρίου είχε περιοριστεί. Στην προσπάθειά του το αθηναϊκό κράτος να πετύχει αύξηση των οικονομικών πόρων του κάνει συνεχώς μεταρρυθμίσεις στο φορολογικό σύστημα. Μία από τις πιο γνωστές είναι η μεταρρύθμιση που έγινε επί άρχοντος Ναυσινίκου (378-377 π.Χ.) και συνοδεύθηκε από απογραφή της περιουσίας των φορολογουμένων. Σύμφωνα με αρχαία μαρτυρία, η περιουσία αυτή υπολογίστηκε σε 5.750

τάλαντα. Δεν θα ασχοληθώ με το αξιόπιστο της παραπάνω πληροφορίας. Θα συμπληρώσω μόνο ότι τότε ψηφίστηκε και ένας νόμος που προέβλεπε ακόμη πιο βαριές ποινές στους φοροφυγάδες. Για τους τότε φοροεισπρακτικούς μηχανισμούς έχω αναφερθεί σε μια παλιότερη επιφυλλίδα μου (27.9.2009). Εδώ απλώς υπενθυμίζω ότι το αθηναϊκό κράτος συνήθως νοίκιαζε τους διάφορους φόρους έπειτα από δημόσιους διαγωνισμούς. Ο πλειοδότης έδινε αμέσως το συμφωνηθέν ποσό και στη συνέχεια φρόντιζε να το εισπράξει από τους υπόχρεους, φυσικά με το παραπάνω.

Μια χρονιά στις αρχές του 4ου αι. π.Χ. ένας πλειοδότης ξέρουμε ότι πλήρωσε ως φόρο επί των εισαγομένων και εξαγομένων από το λιμάνι του Πειραιά προϊόντων 30 τάλαντα και εισέπραξε 36. Κέρδισε, δηλαδή, 6 τάλαντα (περίπου 3.500 μεροκάματα). Επειτα από τρία χρόνια ένας άλλος πλειοδότης, πιο γενναιόδωρος, έδωσε στο κράτος για τον ίδιο φόρο 36 τάλαντα, δεν γνωρίζουμε όμως το ποσό που κέρδισε. Επειδή ο σχετικός φόρος ήταν 2% επί της αξίας των διακινηθέντων προϊόντων, μπορούμε να υπολογίσουμε τη συνολική τους αξία. Κόστιζαν γύρω στα 1.800-2.000 τάλαντα, ποσό που ισοδυναμούσε περίπου με 1.000.000-1.200.000 μεροκάματα.

Σε δύσκολες οικονομικές καταστάσεις εξυπακούεται ότι δεν υπήρχε μεγάλο ενδιαφέρον για συμμετοχή στους δημόσιους αυτούς διαγωνισμούς. Ετσι το κράτος έπρεπε το ίδιο να φροντίσει για την είσπραξη των φόρων. Μια σχετική ιστορία, η οποία συνέβη κατά τη φορολογική μεταρρύθμιση του 378-377 π.Χ., είναι ενδεικτική. Πρωτοστατεί ο Ανδροτίων Ανδρωνος, ένα αμφιλεγόμενο πρόσωπο της αθηναϊκής δημόσιας ζωής. Πρότεινε στους Αθηναίους τρεις τρόπους για να γεμίσουν το κρατικό ταμείο. Ο ένας ήταν να βάλουν χέρι στα ιερά τους και να λιώσουν τα χρυσά αφιερώματα που υπήρχαν σ΄ αυτά κόβοντας στη συνέχεια χρυσά νομίσματα. Ο άλλος ήταν να επιβάλουν έκτακτους φόρους και ο τρίτος να κυνηγήσουν τους φοροφυγάδες. Οπως ήταν αναμενόμενο, προτιμήθηκε η τρίτη λύση. Ο ίδιος ο Ανδροτίων έπεισε τους Αθηναίους να τον ορίσουν φοροεισπράκτορα που θα αναλάμβανε να εισπράξει τη φοροδιαφυγή, κάτι που τελικά και έκανε, όχι όμως με ιδιαίτερη επιτυχία, αν και χρησιμοποίησε καταπιεστικά και ενίοτε απάνθρωπα μέσα. Εισορμούσε με τους μπράβους του σε σπίτια οφειλετών σπάζοντας τις πόρτες και κάνοντας τα στρώματα των κρεβατιών άνω-κάτω προκειμένου να εντοπίσει τυχόν κρυμμένους θησαυρούς, βασάνιζε πολίτες για να εισπράξει ακόμη και… πενταροδεκάρες. Εντρομοι οι ένοικοι εγκατέλειπαν τα σπίτια τους και πηδώντας από στέγη σε στέγη ζητούσαν καταφύγιο σε γειτονικά τους πρόσωπα.

Ο ίδιος ο Ανδροτίων δεν ήταν ένα άμεμπτο δημόσιο πρόσωπο, όπως δηλαδή συμβαίνει και με σημερινούς φοροεισπράκτορες. Λίγο πριν από τα μέσα του 4ου αι. π.Χ., δοθείσης ευκαιρίας, δεν δίστασε, μαζί με φίλους του, να οικειοποιηθούν εννιάμισι τάλαντα. Καθώς η… λαδιά αποκαλύφθηκε και οι τότε νόμοι ήταν αυστηροί και εφαρμοστέοι, καταδικάστηκαν να πληρώσουν το διπλάσιο του ποσού που είχαν καταχρασθεί. Αδυνατώντας να πληρώσουν το βαρύ πρόστιμο και προ του κινδύνου να οδηγηθούν στις φυλακές έθεσαν σε εφαρμογή, με τη βοήθεια πολιτικών φίλων τους, μια νομικίστικη διαδικασία που απέτρεπε την επαπειλούμενη φυλάκισή τους, εξασφαλίζοντας όμως και την επιστροφή των εννιάμισι ταλάντων.

http://www.tovima.gr

Το οικονομικό και πολιτικό αδιέξοδο της Ευρώπης

Το οικονομικό και πολιτικό αδιέξοδο της Ευρώπης

Προστέθηκε από 24grammata

Πολιτικός Λόγος (πολιτικό ένθετο του 24grammata.com)

 Μαυροζαχαράκης Μανόλης
Πολιτικός Επιστήμονας –Κοινωνιολόγος
Αρχισυντάκτης του Πολιτικού Λόγου στα 24γράμματα

Η σημερινή Ευρώπη αντιμετωπίζει πολλαπλές κρίσεις. Από την μια πλευρά έχουμε την καθαρά οικονομική κρίση η οποία άπτεται περισσότερο σε ένα έλλειμμα ανταγωνιστικότητας παρά στην δημοσιονομική αδυναμία. Συγκεκριμένα αυτό εκφράζεται στην αδυναμία της ευρωπαϊκής οικονομίας να παρακολουθήσει τις ραγδαίες  τεκτονικές αλλαγές του καπιταλισμού, με σημαντικές μετατοπίσεις κεφαλαίων άρα οικονομικής ισχύος προς ανατολάς. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες  εκατοντάδες εκατομμύρια θέσεις εργασίας καταστράφηκαν στην Ευρώπη και μετακινήθηκαν προς την Ασία, που πρόσφερε φθηνότερη και καλά καταρτισμένη εργατική δύναμη. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο ευρωπαϊκός πυρήνας εξαιρουμένης της Γερμανίας και της Σουηδίας απέφυγε να εφαρμόσει τις απαιτούμενες διαρθρωτικές αλλαγές και στηρίχτηκε περισσότερο στον δανεισμό και στην επιδότηση του μεταπολεμικού κοινωνικού συμβολαίου μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Εντούτοις στην παγκόσμια οικονομία παρατηρήθηκαν εξελίξεις που αποδεικνύουν τα πολύ αργά αντανακλαστικά της Ευρώπης. Παρατηρήθηκε μια αναπτυξιακή επέλαση των BRIC  (Βραζιλία, Ρωσία  Ινδία και Κίνα) αναδύονται και άλλων οικονομιών της Άπω Ανατολής, που ανταγωνίζονται επιτυχώς  τις φιλελεύθερες δυτικές  Δημοκρατίες. Οι χώρες, αυτές γνωστές ως  “Ν-11″( “Next Eleven,  οι επόμενες ένδεκα), ένα ακρωνύμιο που αναφέρεται σε σειρά χωρών (Μπαγκλαντές, Αίγυπτο, Ινδονησία,  Ιράν,  Μεξικό,  Νιγηρία,  Πακιστάν, Φιλιππίνες, Νότια Κορέα, Τουρκία και Βιεντάμ) που λόγω των ιδιαίτερων οικονομικών και δημογραφικών χαρακτηριστικών τους, μπορούν να πετύχουν σημαντικούς ρυθμούς ανάπτυξης κατά τις επόμενες δεκαετίες και να “απειλήσουν” ανταγωνιστικά τις σημερινές μεγάλες  οικονομίες. Δυναμικά ανακάμπτουν επίσης και οι χώρες της ασιατικής ημιπεριφέρειας Β, Κορέα, Ταϋλάνδη Ταϊβάν, Ινδονησία,  Σιγκαπούρη,  Μαλαισία. Με αυταρχικά πολιτικά καθεστώτα, με  υψηλό και ταχέως αυξανόμενο πληθυσμό και με δυναμικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα οι χώρες αυτές, βελτιώνουν ταχύρυθμα τη θέση τους στο διεθνές οικονομικό σύστημα απειλώντας μακροπρόθεσμα  τις αναπτυγμένες οικονομίες. Ο  δυτικός μαθηματικός τύπος « Δημοκρατία + οικονομία της αγοράς= γενική ευημερία», αμφισβητείται, όπως και η  αέναη επιτυχία της δυτικής συνταγής. Εν κατακλείδι, το ευρωπαϊκό οικονομικό μοντέλο δεν μπορεί να ανταπεξέλθει στον επιθετικό αναπτυξιακό προσανατολισμό της Άπω Ανατολής, ενώ το εκτεταμένο δημοσιονομικό πρόβλημα του χρέους, δεν είναι τίποτα άλλο από ένα σύμπτωμα της έλλειψης ανταγωνιστικότητας. Ο περιορισμός στην εξυγίανση των δημόσιων οικονομικών των κρατών αποτελεί  καθαρή θεραπεία συμπτωμάτων. Πραγματική θεραπεία αντιθέτως υπόσχεται η  αναχαίτιση της  γραφειοκρατίας η αποδόμηση του  συγκεντρωτισμού, η ενατένιση της ιδέας της επικουρικότητας και μια στροφή προς  το μοντέλο της ποιοτικής και καινοτόμας παραγωγικής οικονομίας. Η κεντρική πρόκληση στην οικονομική ανάπτυξη, είναι η δημιουργία συνθηκών  ταχείας αύξησης της παραγωγικότητας. Πρέπει λοιπόν να δοθεί η μάχη για ένα σύμφωνο παραγωγικότητας,  ανάπτυξης και ανταγωνιστικότητας. το οποίο παράλληλα με το Σύμφωνο του Μάαστριχτ, ή το νέο δημοσιονομικό σύμφωνο, θα προωθήσει ζητήματα βιώσιμης ανάπτυξης, απασχόλησης, κοινωνικής προστασίας και συνοχής. Από την άλλη πλευρά η Ευρώπη εισήλθε σε μια βαθιά πολιτική κρίση που έχει να κάνει με την (νέο)συντηρητική ηγεμονία της τελευταίας δεκαετίας και με μια αλαζονική κεντρική γραφειοκρατία που περιχαρακώνει τον πλουραλιστικό χαρακτήρα του ευρωπαϊκού οικοδομήματος καθώς και την αμοιβαία άμυλα και αλληλεγγύη. Η Ευρώπη  κατάντησε ένα ακίνητο και εσωστρεφές μόρφωμα που επιβάλει την δημοσιονομική συμμόρφωση ,  ενδίδοντας  σε μια υπεροπτική ομφαλοσκόπηση. Η  καθαρά οικονομική  κρίση, συνοδεύεται από μια  υπαρξιακή κρίση ταυτότητας του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, εκπορευόμενη   αφενός από την   αβουλία δράσης των κρατών μελών και αφετέρου από  την  πολιτική της Γερμανίας η οποία δεν εμφορείται από  την απαιτούμενη σύνεση αυτοσυγκράτηση και αλληλεγγύη που προϋποθέτει  κάθε διακρατικό υπερεθνικό εγχείρημα. Η Γερμανία επιδεικνύει μια  «εξελισσόμενη παρεμβατικότητα» θεμελιωμένη  στα συγκυριακά  της συμφέροντα με αποτέλεσμα την  «ασύμμετρη και επιλεκτική διάβρωση της κυριαρχίας στην Ευρώπη που προκαλεί δυο ζημίες ταυτόχρονα: οδηγεί στην απόγνωση εκατομμύρια πολιτών και την ίδια στιγμή υποσκάπτει ένα από τα πλέον φιλόδοξα και ελπιδοφόρα σχέδια της σύγχρονης ιστορίας: την ευρωπαϊκή ενοποίηση»i Το αποτέλεσμα είναι η Ευρώπη σήμερα να «καταναλώνει περισσότερη υποστήριξη απ” όση μπορεί να παράγει»ii.
Όσο αυξάνεται η κυριαρχική εμβέλεια της Γερμανίας τόσο μειώνεται η κυριαρχία της Ευρωζώνης.  Η νέα αυτή ασυμμετρία  εκδηλώθηκε από την αρχή της οικονομικής κρίσης, με την  Ευρωπαϊκή Επιτροπή να υποκύπτει στις γερμανικές επιταγές   τιμωρητικής  δημοσιονομικής λιτότητας  που επιβάλλεται κατά  κύριο λόγο στις υπερχρεωμένες χώρες της ζώνης του ευρώiii.
Ειδικότερα με το παράδειγμα της Ελλάδας οι «ευρωπαϊκοί θεσμοί» επιχείρησαν   να πείσουν πως «θεράπευσαν» την κρίση με πολιτικές λιτότητας υπερασπιζόμενοι   ένα οικονομικό υπόδειγμα που μέχρι πρότινος  έμοιαζε να έχει εκπνεύσει. Σύντομα ωστόσο ήρθε οι διάψευση από τους ίδιους τους αριθμούς που οι εμπνευστές της δημοσιονομικής προσαρμογής λατρεύουν. Τα μεγέθη της ύφεσης , της ανεργίας, της φοροδοτικής ικανότητας, των φορολογικών εσόδων , της φτώχειας είναι εντελώς αναντίστοιχα με αυτά που υπολόγισαν. Σε αντίθεση επίσης με τους υπολογισμούς τους η μείωση των μισθών και η κατάργηση εργασιακών δικαιωμάτων, αντί να αυξήσουν την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, μάλλον μείωσαν την συνολική παραγωγικότητα της εργασίας. Όλα αυτά δημιούργησαν μια ευρύτερη κοινωνική δυσανεξία που μόνο προσωρινά εκτονώθηκε στις εκλογές.
Είναι προφανές ότι η σημερινή  θεσμική και πολιτική λειτουργία  της Ευρώπης και το δημοσιονομικό της μοντέλο , όχι μόνο είναι απόμακρα  για τους ανθρώπους  αλλά αντανακλώνται πολλές φορές ως εχθρικά στοιχεία απέναντι τους.  Ένα μόνιμο κοινωνικό δυναμικό αμφισβήτησης του ευρωπαϊκού οικοδομήματος το οποίο υπό προϋποθέσεις μπορεί να αποκτήσει σωρευτικά  εκρηκτικά χαρακτηριστικά  με άγνωστες συνέπειες, ανδρώνεται στο επίκεντρο της Ευρώπης.
Το κλίμα αυτό εκφράζεται από μια μερίδα νεοφιλελεύθερων  λαϊκιστών, από την ευρωπαϊκή ακροδεξιά   αλλά και από ένα μέρος της ευρωπαϊκής ριζοσπαστικής αριστεράς. Κοινός τόπος των σχημάτων αυτών είναι μια απλουστευτική πολεμική κατά του νεοφιλελευθερισμού προδικάζοντας την ανάγκη κατάρρευσης του ευρώ και την ολική  έξοδο από αυτό ( Euro- Exit). Αυτό εκφράζεται κατ’ επέκταση με την φιλοσοφία περί της αναγκαιότητας ενός Grexit. Όμως η πολυπλοκότητα της κρίσης δεν απαντάται με απλά σχήματα εξόδου. Η κρίση είναι τόσο σοβαρή, διότι εξελίσσεται μέσα σε ένα πλαίσιο φαλκιδευμένο από μια  αδιάλυτη αντίφασηiv. Τα ακολουθούμενα μέτρα λιτότητας είναι εξαιρετικά αντιδημοφιλή και ως εκ τούτου δεν επιβάλλονται  με δημοκρατικό τρόπο.Από την άλλη πλευρά τα μέτρα που προβάλλονται ως  αναγκαία από τους προοδευτικούς και τους σοσιαλδημοκράτες , όπως η μακροπρόθεσμη κοινή ανάληψη των χρεών  ή άλλες μορφές διασυνοριακής ανακατανομής των βαρών μεγάλης κλίμακας, δεν γίνονται αποδεκτά από τους πληθυσμούς των  πλούσιων χωρών.
Η αναντιστοιχία μεταξύ του οικονομικά ζητούμενου από τις ελίτ   και του πολιτικά εφικτού, διαφαίνεται επομένως και στις δύο πλευρές  βορρά-νότου και αναδεικνύει την διαχωριστική  γραμμή που χωρίζει την Ευρώπη σήμερα .
Αυτές οι διαχωριστικές γραμμές στηρίζονται σε γερμανικές εμμονές  που θα μπορούσαν υπό προϋποθέσεις να χαλαρώσουν.
Η ιθύνουσα γερμανική πολιτικοοικονομική τάξη δεν κατανόησε ποτέ ότι  η μονομερής προσήλωση της  Γερμανίας στις  εξαγωγές , δεν θα μπορούσε παρά να επιφέρει  καταστροφικά αποτελέσματα και  ραγδαίες ανισορροπίες σε μια κοινή νομισματική περιοχή όπως η ευρωζώνη. Ομοίως δεν έγινε ποτέ κατανοητό πόσο σημαντική είναι η αποδόμηση και η  μείωση αυτών των ανισορροπιών. Κατά συνέπεια, η Γερμανία αρνήθηκε να αλλάξει γραμμή ακόμα και την στιγμή που το πιστόλι είχε στραφεί στον κρόταφο της ευρωζώνης και επομένως   αρνήθηκε  να προβεί σε μια εσωτερική ανατίμηση μέσω της οποίας η θα μπορούσε  να μειώσει το εμπορικό της πλεόνασμα εάν ενίσχυε την εγχώρια ζήτηση. Αντίθετα, τα τελευταία έτη, η γερμανική οικονομία πετυχαίνει συνεχώς εμπορικά πλεονάσματα ρεκόρ. Το γεγονός ότι η πολιτική αυτή  παραβίαζε συστηματικά  τα κριτήρια του ευρωπαϊκού Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, δεν φαίνεται να απασχολούσε κανέναν στην Γερμανία και πολύ λίγους στο ευρωπαϊκό θεσμικό επίπεδο.  Σιγά , σιγά όμως τα πράγματα αλλάζουν και οι ενστάσεις κατά της γερμανικής «εξαγωγικής» πολιτικής πυκνώνουν. Δεν είναι λίγες οι κυβερνήσεις πλεον στην ευρωζώνη που ζητούν αυτό που με εμμονή διεκδικεί ο Γερμανός υπουργός οικονομικών Σοίμπλε, δηλαδή να ισχύσουν οι κανόνες. Μόνο που οι κυβερνήσεις αυτές ζητούν να ισχύσουν οι κανόνες το ίδιο για όλους και με ισότητα για όλους και όχι μονομερώς υπέρ των ισχυρών. Σίγουρα αυτός που λέει όχι , και αυτός που είναι “αντί” μπορεί να χάνει σε χρήμα και να κερδίζει σε αξιοπρέπεια. Αυτό όμως δεν τον απαλλάσσει από την υποχρέωση να πείσει και τους άλλους για αυτό. Επειδή τους επόμενους μήνες ίσως ειπωθούν οριστικά πράγματα καλό είναι να παρουσιαστούν τα απαραίτητα πειστήρια και μαζί με αυτά και ένα αντίστοιχο πρόγραμμα με ρεαλιστικές και εφαρμόσιμες λύσεις που θα δίνουν ένα αξιοπρεπές διέξοδο στην ελληνική κοινωνία.
Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν άπειροι λόγοι να χάνουμε την ψυχραιμία μας υπενθυμίζουμε ότι όπως έλεγε ο Μακιαβέλι “ η αρετή γεννάει την ησυχία , η ησυχία την σχόλη, η σχόλη την αταξία , η αταξία την καταστροφή. Και αντίστοιχα από την καταστροφή γεννιέται η τάξη, από την τάξη η αρετή και από αυτήν η δόξα και η καλή τύχη”.

1. Δημήτρης Κοτρόγιαννος και Κώστας Λάβδας: Ευρώπη 2012: Η ασύμμετρη αποδόμηση της κυριαρχίας.http://gr.news.yahoo.com/2012-115000155.html

2.Claus Offe :  Τα λάθη της Ευρώπης. http://www.efsyn.gr/?p=1475

3. Δ, Κοτρόγιαννος: Η κυριαρχία σε μεταίχμιο. http://www.new-deal.gr/BIG-new-Deal/99-BIG-new-Deal/7995-Η-ΚΥΡΙΑΡΧΙΑ-ΣΕ-ΜΕΤΑΙΧΜΙΟ

4. Claus Offe Europa in der Falle
http://www.eurozine.com/articles/2013-01-15-offe-de.html

 http://www.24grammata.com/?p=50096

Ποιες εκπτώσεις φόρων πάνε «περίπατο» www.dikaiologitika.gr

Η περικοπή ή ακόμη και η κατάργηση των φορολογικών απαλλαγών που έχουν απομείνει στη φορολογική νομοθεσία, θα βρεθεί στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με το «κουαρτέτο» καθώς θεωρείται και αυτή μια «πηγή» για τη χρηματοδότηση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος

www.dikaiologitika.gr

Πηγές από το περιβάλλον του υπουργού Οικονομικών επιβεβαιώνουν ότι οι φοροαπαλλαγές βρίσκονται στο στόχαστρο ενώ η προσοχή έχει εστιαστεί στα μέτρα που έχει προτείνει μέσω της έκθεσής της η Παγκόσμια Τράπεζα. Εκτός από το γνωστό αίτημα για περικοπή του αφορολογήτου των μισθωτών, των συνταξιούχων και των αγροτών –στην έκθεση η περικοπή ποσοτικοποιείται καθώς αναφέρεται ότι απαιτείται ψαλίδισμα της έκπτωσης από τα 1.900 ευρώ στα 1.700 ευρώ για να εξοικονομηθεί ένα δις. ευρώ- προτείνεται η περικοπή ή κατάργηση της έκπτωσης για τις ιατρικές δαπάνες, η κατάργηση της έκπτωσης του 1,5% που γίνεται σε μισθωτούς και συνταξιούχους μέσω της παρακράτησης φόρου, η κατάργηση του ειδικού καθεστώτος φορολόγησης για τους ναυτικούς, η επανεξέταση του ειδικού καθεστώτος φορολόγησης για τη ρακή και το τσίπουρο αλλά και η επανεξέταση του επιδόματος θέρμανσης. Η χρηματοδότηση του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος είναι ένα από τα τρία κρίσιμα μέτωπα –τα άλλα δύο είναι τα εργασιακά και το δημοσιονομικό- για το κλείσιμο της β’ αξιολόγησης. Οι θεσμοί ζητούν μέτρα τουλάχιστον 400 εκατ. ευρώ για να κλείσει το συγκεκριμένο θέμα καθώς οι προτάσεις της ελληνικής κυβέρνησης αμφισβητούνται προς το παρόν ως προς την απόδοσή τους. Στη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε την περασμένη Τρίτη στο υπουργείο Οικονομικών υπό τον Ευκλείδη Τσακαλώτο και με τη συμμετοχή του Γιώργου Κατρούγκαλου, του Γιώργου Χουλιαράκη και της Θεανώς Φωτίου, τέθηκαν όλα τα εναλλακτικά σενάρια. Οι βασικές «πηγές» από τις οποίες θα αναζητηθούν αυτά τα 400 εκατ. ευρώ είναι οι περικοπές των δαπανών του υπουργείου Εθνικής Άμυνας, οι περικοπές των κοινωνικών επιδομάτων αλλά και οι περικοπές των φορολογικών απαλλαγών. «Κόκκινες γραμμές» για την κυβέρνηση σε αυτή τη φάση είναι το να διατηρηθεί το αφορολόγητο της κλίμακας στα σημερινά επίπεδα και να μην θιγούν τα οικογενειακά ή τα αναπηρικά επιδόματα. Αυτοί βέβαια, είναι οι κωδικοί δαπανών με το μεγαλύτερο δημοσιονομικό κόστος. Με βάση τους υπολογισμούς της Παγκόσμιας Τράπεζας: 1. Το αφορολόγητο (δηλαδή η έκπτωση φόρου των 1.900-2.100 ευρώ ανάλογα με την οικογενειακή κατάσταση) κοστίζει συνολικά 8,5 δις. ευρώ. Η πρόταση της Παγκόσμιας Τράπεζας, προβλέπει μείωση του αφορολογήτου στα 1.700 ευρώ (από 1.900-2.100 ευρώ σήμερα) για να εξοικονομηθεί 1 δις. ευρώ. Η επιβάρυνση αν προχωρήσει αυτή η πρόταση, θα φτάσει στα 200-400 ευρώ ανά φορολογούμενο ή στα 400-800 ευρώ για ένα ζευγάρι με δύο εργαζόμενους δεδομένου ότι το αφορολόγητο είναι ατομικό. 2. Τα οικογενειακά επιδόματα (το επίδομα τέκνων αλλά και το πολυτεκνικό) έχουν δημοσιονομικό κόστος άνω των 660 εκατ. ευρώ. 3. Ο προϋπολογισμός των αναπηρικών επιδομάτων, προσεγγίζει τα 300 εκατ. ευρώ. Στο τραπέζι ναυτικοί, τσίπουρο και πετρέλαιο θέρμανσης Εξαιρώντας από το τραπέζι τα παραπάνω μέτρα, απομένουν προς εξέταση οι ακόλουθες προτάσεις: 1. Η έκπτωση φόρου για τις ιατρικές δαπάνες η οποία έχει δημοσιονομικό κόστος της τάξεως των 86,8 εκατ. ευρώ με βάση τα δεδομένα του 2016. Η κατάργηση της έκπτωσης θα έχει σημαντική δημοσιονομική απόδοση αλλά ακόμη και η Παγκόσμια Τράπεζα διατυπώνει επιφυλάξεις σχετικά με το κατά πόσον ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα αυξήσει ακόμη περισσότερο το «μαύρο χρήμα» στις συναλλαγών ιατρών-ασθενών. Υπενθυμίζεται ότι η έκπτωση για τις ιατρικές δαπάνες έχει κουτσουρευτεί δραματικά τα τελευταία χρόνια. Αναγνωρίζεται ως έκπτωση μόλις το 10% και αυτό υπό την προϋπόθεση ότι το συνολικό ποσό ξεπερνά το 5% του εισοδήματος. Έτσι, φορολογούμενος με 20.000 ευρώ εισόδημα, πρέπει να προσκομίσει αποδείξεις 1.000 ευρώ τουλάχιστον για να επιτύχει έκπτωση 100 ευρώ. 2. Η έκπτωση του 1,5% που γίνεται στους μισθωτούς και στους συνταξιούχους κατά την παρακράτηση του φόρου. Προώθηση αυτού του μέτρου, θα αυξήσει την παρακράτηση φόρου για όλους τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους ενώ δημοσιονομικά θα εξοικονομηθούν περίπου 55 εκατ. ευρώ. Η μέση επιβάρυνση ανά φορολογούμενο, εκτιμάται στα 17 ευρώ τον χρόνο ενώ το μέτρο αγγίζει το σύνολο των μισθωτών και των συνταξιούχων με ετήσιες αποδοχές άνω των 8.800 ευρώ τον χρόνο. 3. Το ειδικό καθεστώς φορολόγησης των ναυτικών με δημοσιονομικό κόστος περίπου 88 εκατ. ευρώ. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά τον αριθμό των δικαιούχων σε περίπου 27.000 άτομα αλλά η έκπτωση ανά άτομο προσεγγίζει τα 3.300 ευρώ. Ο κίνδυνος από την κατάργηση του ειδικού καθεστώτος (τα εισοδήματά τους φορολογούνται αυτοτελώς με συντελεστές 10-15%) είναι να… μεταναστεύσουν φορολογικά σε άλλα λιμάνια. 4. Το φοιτητικό επίδομα (δίδεται σε γονείς παιδιών που σπουδάζουν μακριά από τον τόπο κατοικίας τους) με προϋπολογισμό 47 εκατ. ευρώ. Έχει εξεταστεί το ενδεχόμενο να αλλάξουν τα εισοδηματικά κριτήρια προκειμένου να περιοριστεί ο αριθμός των δικαιούχων και αντίστοιχα η δημοσιονομική δαπάνη. 5. Το επίδομα θέρμανσης με ετήσιο προϋπολογισμό περίπου 105 εκατ. ευρώ. Για φέτος, η κυβέρνηση δεσμεύτηκε ότι το επίδομα θα δοθεί κανονικά ενώ εκκρεμεί η δημοσίευση της απόφασης στο ΦΕΚ. Για τη νέα σεζόν, συζητείται το ενδεχόμενο αλλαγής των κριτηρίων. Υπενθυμίζεται ότι μόλις πέρυσι, η δαπάνη για το επίδομα θέρμανσης περιορίστηκε κατά 50% 6. Στο τραπέζι έχει επανέλθει και το θέμα της φορολόγησης του τσίπουρου. Σήμερα, εξακολουθεί να ισχύει ειδικό καθεστώς ενώ στελέχη του κλάδου οινοπνευματωδών έχουν κατ’ επανάληψη καταγγείλει ότι γίνεται κατάχρηση της ευεργετικής νομοθεσίας που ισχύει για τους μικρούς παραγωγούς και λαθρεμπόριο.

www.dikaiologitika.gr

ΔΝΤ: Μη βιώσιμη χώρα η Ελλάδα

24 September 2016

ΔΝΤ: Η Ελλάδα είναι πλέον μια «μη βιώσιμη» χώρα

του Βασίλη Γεώργα, Liberal, 24/9/2016

Η Ελλάδα δεν θεωρείται σήμερα μόνο «αποτυχημένο κράτος (failed state) αλλά όπως προκύπτει από την έκθεση συμπερασμάτων του ΔΝΤ που ανακοινώθηκε χθες, αποτελεί πλέον μια «μη βιώσιμη χώρα».

Η πιο πνιγηρή εκτίμηση του Ταμείου που έρχεται να ενισχύσει την παραπάνω διαπίστωση είναι ότι η ανεργία στην Ελλάδα δεν πρόκειται να πέσει σε μονοψήφιο ποσοστό πριν τα μέσα του αιώνα αν δεν γίνουν νέες παρεμβάσεις…

Στην έκθεση του το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο υποστηρίζει ούτε λίγο ούτε πολύ η χώρα δεν έχει βιώσιμο χρέος και πρωτογενή πλεονάσματα, δεν έχει βιώσιμο ασφαλιστικό, δεν έχει βιώσιμο κοινωνικό κράτος, δεν έχει βιώσιμο δημόσιο τομέα, δεν έχει βιώσιμο φορολογικό σύστημα και δεν διαθέτει ούτε βιώσιμες τράπεζες.

Μετά από επτά χρόνια σκληρών δημοσιονομικών περικοπών και ενώ σε 23 μήνες υποτίθεται πως βγαίνουμε από τα μνημόνια, το ΔΝΤ μας λέει με λίγα λόγια πως το κοντέρ έχει κολλήσει, πρέπει να μηδενίσει και η ιστορία να ξεκινήσει από την αρχή με ένα νέο μνημόνιο μεταρρυθμίσεων, εκτεταμένων αναπροσαρμογών στη φορολογία και επίπονων περικοπών στις συντάξεις.

Μια προς μία οι επισημάνσεις του ΔΝΤ προβάλλονται ως σύνοψη της «Βίβλου» των νέων δύσκολων αποφάσεων και επώδυνων μέτρων που κατά την άποψη του ΔΝΤ, πρέπει όλες οι πλευρές να αποδεχτούν και να εφαρμόσουν, ώστε η Ελλάδα να θέσει τις βάσεις για να ξαναγίνει μια «κανονική χώρα» στο μέλλον.

Η ελληνική κυβέρνηση ανήσυχη ότι το ΔΝΤ της καταστρέφει το success story στο οποίο προσπαθεί να επενδύσει, διαμήνυσε χθες ότι δεν πρόκειται να δεχθεί άλλες αλλαγές στο ασφαλιστικό και στους φόρους, παρά μόνο στα εργασιακά όπως προβλέπεται στη δεύτερη αξιολόγηση. Το μόνο εμφανές πεδίο συμφωνίας με το ΔΝΤ ήταν στην κοινή θέση για την ανάγκη μεγάλης απομείωσης του χρέους.

Όμως, η επίμονη πίεση του ΔΝΤ για παρεμβάσεις στους ευαίσθητους» τομείς των συντάξεων και των φόρων, δείχνει ότι τα πράγματα περιπλέκονται πολύ και η υποστήριξη στο αίτημα μιας μεγάλης διευθέτησης του χρέους, δεν παρέχεται «δωρεάν».

Από τη σταχυολόγηση των διαπιστώσεων και των προτάσεων του ΔΝΤ προκύπτει ότι:

*  Στο μέτωπο του ασφαλιστικού η κερκόπορτα για νέα μεγάλη μείωση των σημερινών συντάξεων έχει ήδη ανοίξει και το ερώτημα είναι ποιος και πότε θα κληθεί να την υλοποιήσει. Η εισήγηση του ΔΝΤ είναι σαφής ότι για να συνεχίσει το κράτος να δίνει συντάξεις και να επέλθει δικαιοσύνη μεταξύ παλαιών και νέων ασφαλισμένων, πρέπει να γίνουν εκτεταμένες περικοπές τις σημερινές συντάξεις. Η μεταρρύθμιση Κατρούγκαλου –υποστηρίζει- δεν αρκεί για να καταστήσει βιώσιμο το σύστημα καθώς το έλλειμμα του συνταξιοδοτικού παραμένει στο 10% του ΑΕΠ έναντι 2,5% στην Ευρώπη, και απαιτείται μείωση που θα επέλθει μέσα από το ξεπάγωμα των υφιστάμενων παροχών και επί της ουσίας μέσα από την κατάργηση του θεσμού της «προσωπικής διαφοράς».

 *  Στο φορολογικό εισηγείται την τακτική «καρότο και μαστίγιο». Προτείνει την πλήρη αναδιαμόρφωση της φορολογικής πολιτικής με μείωση των υπερβολικά υψηλών φορολογικών συντελεστών και των εισφορών προκειμένου να μην επιβαρύνεται υπέρμετρα η ανάπτυξη. Παράλληλα εισηγείται  μείωση των «πολύ γενναιόδωρων φοροαπαλλαγών» στη φορολογία εισοδήματος που απολαμβάνει το 50% των μισθωτών στην Ελλάδα έναντι του 8% στην ευρωζώνη, και κατάργηση των φοροαπαλλαγών για τους πλούσιους.

 Στην πράξη το ΔΝΤ προτείνει μια βαθιά φορολογική μεταρρύθμιση όπου τα υφιστάμενα φορολογικά βάρη δεν θα μειωθούν ως σύνολο ούτε θα αυξηθούν επιπλέον, αλλά θα ανακατανεμηθούν και θα επιβαρύνουν περισσότερο τους χαμηλοεισοδηματίες και τη μεσαία τάξη. Επίσης διαφωνεί κάθετα και προτείνει να κλείσουν όλες οι πόρτες στις πρακτικές των επαναλαμβανόμενων ρυθμίσεων και διευκολύνσεων όσων έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές (π.χ πρόγραμμα 100 δόσεων κλπ) επειδή όπως λέει συνιστούν «ντε φάκτο συγχώρεση φορολογικών χρεών» και μιλά ανοιχτά για «αυτοαπασχολούμενους και πλούσιους φοροφυγάδες» που πρέπει να φορολογηθούν.

* Στα εργασιακά και την απελευθέρωση επαγγελμάτων εισηγείται να ληφθούν μέτρα για τις ομαδικές απολύσεις και τον συνδικαλισμό «με βάση τις διεθνείς βέλτιστες πρακτικές» και να ληφθούν δράσεις για την αύξηση της παραγωγικότητας στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέρα. Παράλληλα προειδοποιεί ότι «παρά τις κατανοητές αντιδράσεις», δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να αντιστραφούν οι προηγούμενες μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας, στις συλλογικές διαπραγματεύσεις και στον κατώτατο μισθό,  επειδή αυτό κατά την άποψή του θα θέσει σε κίνδυνο τα δυνητικά οφέλη για τις επενδύσεις και τη δημιουργία θέσεων απασχόλησης.

Επιπλέον πιέζει για «πιο φιλόδοξες προσπάθειες» στην εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων που αφορούν στην  απελευθέρωση των αγορών προϊόντων, στις ιδιωτικοποιήσεις και στο πλήρες άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων,

* Στις τράπεζες το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η ταχεία εκκαθάριση των προβληματικών ισολογισμών από τα κόκκινα δάνεια «είναι ζωτικής σημασίας» για  και πρέπει να γίνει με κάθε κόστος, υπονοώντας ότι ενδεχομένως στο μέλλον να χρειαστεί και νέα ανακεφαλαιοποίηση. «Η εξασφάλιση επαρκούς τραπεζικού κεφαλαίου είναι μεγάλης σημασίας ώστε να επιτραπεί η γρήγορη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, ακόμη και με κάποιο κόστος», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην έκθεση.  

Ζητά επίσης να κοπεί ο ομφάλιος λώρος της διαπλοκής πολιτικών – τραπεζών που αναδείχθηκε το τελευταίο διάστημα ξανά με την υπόθεση της Τράπεζας Αττικής και του επιχειρηματία Καλογρίτσα.

«Οι ανησυχίες που σχετίζονται   με την μακρά παράδοση των στενών σχέσεων μεταξύ τραπεζών, κράτους και ισχυρών συμφερόντων, δημιουργούν αναποτελεσματική κατανομή πόρων σε πρόσωπα που είναι καλά διασυνδεδεμένα αλλά μη παραγωγικά» σημειώνει στην έκθεση. Και καλεί την κυβέρνηση  «να επανεξετάσει τα πρόσφατα νομοθετικά μέτρα για την ενίσχυση της διακυβέρνησης αποκόπτοντας τους δεσμούς μεταξύ τραπεζών και του πολιτικού συστήματος σε συστημικές και μη συστημικές τράπεζες».

Απορρίπτει δε την πρόταση της κυβέρνησης για τη δημιουργία δημόσιων αναπτυξιακών τραπεζών επισημαίνοντας ότι «αυτό μπορεί να οδηγήσει στην αναποτελεσματική κατανομή πόρων και τελικά σε υψηλό κόστος για τους φορολογούμενους».

* Το κοινωνικό κράτος και οι μεγάλες ανάγκες υποστήριξης των πιο αδύναμων ομάδων, χρησιμοποιείται ως πολιορκητικός κριός από το ΔΝΤ για να εκπορθήσει το κάστρο του συνταξιοδοτικού συστήματος. Το ΔΝΤ υπονοεί πως το σύστημα κοινωνικής αλληλεγγύης δεν μπορεί να λειτουργήσει αποδοτικά επειδή οι δαπάνες του δημοσίου κατευθύνονται στην αποπληρωμή «δυσβάσταχτα υψηλών συντάξεων». Το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής σύμφωνα με το ΔΝΤ είναι ότι στην πράξη δεν περισσεύουν χρήματα για να υποστηριχθούν οι ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και οι άνεργοι. Εμμέσως λέει επίσης ότι δεν υπάρχουν άλλα περιθώρια για περικοπές δαπανών στον υπόλοιπο δημόσιο τομέα ο οποίος υπολειτουργεί, ενώ εντύπωση προκαλεί η επίκληση παραδειγμάτων όπως η έλλειψη «συρίγγων στα νοσοκομεία» και «τα ακινητοποιημένα δημόσια λεωφορεία λόγω έλλειψης ανταλλακτικών», τα οποία χρησιμοποιεί για να επιχειρηματολογήσει υπέρ μιας νέας αλλαγής στο ασφαλιστικό με περικοπές στις συντάξεις.

«Είναι ουσιαστικής σημασίας να υπάρξει μεσοπρόθεσμα μια δημοσιονομικά ουδέτερη εξισορρόπηση πολιτικών με χαμηλότερες συντάξεις και με μια πιο δίκαιη κατανομή του φορολογικού βάρους, ώστε ο δημόσιο τομέας να μπορέσει να παράσχει επαρκείς υπηρεσίες και κοινωνική βοήθεια σε ευάλωτες ομάδες, με την παράλληλη δημιουργία των συνθηκών για επενδύσεις και ανάπτυξη» αναφέρεται στην έκθεση του ΔΝΤ.

Στήριξη για χρέος – προσφυγικό με ανταλλάγματα

* Για το χρέος η άποψη που καταθέτει το ΔΝΤ, απαλλαγμένο από τα βαρίδια της πρότερης συμμετοχής του στο ελληνικό πρόγραμμα ως χρηματοδότης, είναι πιο ξεκάθαρη από ποτέ, όπως επίσης και η στήριξη που παρέχει στην κυβέρνηση με την δημοσιοποίηση της άποψής ότι η Ελλάδα πρέπει να υποστηριχθεί οικονομικά από τους εταίρους της μέσω της μείωσης του χρέους, για να αντιμετωπίσει την προσφυγική και ανθρωπιστική κρίση.

Η επισήμανση της έκθεσης είναι ότι για να αποκατασταθεί η βιωσιμότητα, χρειάζεται πολύ μεγαλύτερη ελάφρυνση του χρέους από αυτή που εξετάζεται σήμερα (από τον ESM) και θα πρέπει παράλληλα να στηρίζεται σε ρεαλιστικές παραδοχές για τη δυνατότητα της χώρας να πετύχει βιώσιμα πρωτογενή πλεονάσματα και μακροπρόθεσμη ανάπτυξη. «Οι τρέχοντες στόχοι των Αρχών παραμένουν μη ρεαλιστικοί γιατί υποθέτουν ότι η Ελλάδα θα πετύχει και θα διατηρήσει πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 3½ τοις εκατό του ΑΕΠ για πολλές δεκαετίες -παρά τα διψήφια ποσοστά ανεργίας μέχρι τα μέσα του αιώνα», επισημαίνεται χαρακτηριστικά στην έκθεση.

Με λίγα λόγια το ΔΝΤ στο παραπέντε πριν την εξειδίκευση των προτάσεων του ESM και λίγο πριν καταρτίσει τη δική του έκθεση βιωσιμότητας, προσφέρει στήριξη στην κυβέρνηση, αλλά παράλληλα αφήνει να εννοηθεί πως θα είναι αδύνατο να  συμμετάσχει στο πρόγραμμα αν οι στόχοι για τα πρωτογενή πλεονάσματα δεν μειωθούν δραστικά και τα μέτρα για το χρέος δεν οδηγήσουν σε μεγάλη μείωση.http://sfrang.blogspot.gr/2016/09/blog-post_24.html

ΜΙΣΘΟΣ ΧΑΜΗΛΟΤΕΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΠΙΔΟΜΑ ΑΝΕΡΓΙΑΣ!

527.999 εργαζόμενοι αμείβονται κάτω από το επίδομα ανεργίας

1 Οκτωβρίου 201611:49

Καθηλωμένος στα 403 ευρώ μικτά, δηλαδή περίπου 338,52 ευρώ καθαρά -χαμηλότερος από το επίδομα ανεργίας των 360 ευρώ-, είναι ο μέσος μισθός για 527.999 εργαζόμενους με καθεστώς μερικής απασχόλησης, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του ΙΚΑ για τον μήνα Φεβρουάριο του 2016.

Από την επεξεργασία των Αναλυτικών Περιοδικών Δηλώσεων (ΑΠΔ) που υποβλήθηκαν για τον Φεβρουάριο του 2016 και από τις εγγραφές, οι οποίες έχουν ελεγχθεί κατά τον χρόνο επεξεργασίας, προκύπτει ότι ο μέσος μισθός στο σύνολο του ιδιωτικού τομέα, συμπεριλαμβανομένης της πλήρους και της μερικής απασχόλησης, είναι 981 ευρώ μικτά, ενώ ο μέσος μισθός για τους εργαζόμενους με πλήρη απασχόληση ανέρχεται στα 1.219,40 ευρώ. Τον Φεβρουάριο υποβλήθηκαν και επεξεργάστηκαν Αναλυτικές Περιοδικές Δηλώσεις από 218.656 κοινές επιχειρήσεις και 9.946 από οικοδομοτεχνικά έργα. Ο αριθμός των ασφαλισμένων οι οποίοι έχουν δηλωθεί στις ΑΠΔ ανέρχεται σε 1.759.152, εκ των οποίων 1.725.349 σε κοινές επιχειρήσεις και 33.803 σε οικοδομοτεχνικά έργα.

Στο σύνολο των ασφαλισμένων η μέση απασχόληση είναι 21,32 ημέρες, στους ασφαλισμένους στις κοινές επιχειρήσεις 21,47 και στους ασφαλισμένους στα οικοδομοτεχνικά έργα 13,22. Στο σύνολο των κοινών επιχειρήσεων, σε ασφαλισμένους με πλήρη απασχόληση, το μέσο ημερομίσθιο ανέρχεται σε 52,14 ευρώ και ο μέσος μισθός σε 1.219,40 ευρώ, αντίστοιχα στη μερική απασχόληση ανέρχονται σε 23,99 ευρώ και 403,00 ευρώ.

Στα οικοδομοτεχνικά έργα το μέσο ημερομίσθιο είναι 41,25 ευρώ και ο μέσος μισθός 545,33 ευρώ. Επισημαίνεται ότι στις κοινές επιχειρήσεις η μέση απασχόληση και το μέσο ημερομίσθιο έχουν υπολογιστεί για τις ασφαλιστέες ημέρες, ενώ στα οικοδομοτεχνικά έργα για τις πραγματοποιηθείσες ημέρες. Στις επιχειρήσεις με λιγότερους από δέκα μισθωτούς το μέσο ημερομίσθιο πλήρους απασχόλησης ανέρχεται στο 62,90% του μέσου ημερομισθίου των ασφαλισμένων σε επιχειρήσεις με πάνω από δέκα μισθωτούς. Το μέσο ημερομίσθιο των γυναικών στις κοινές επιχειρήσεις με πλήρη απασχόληση αντιπροσωπεύει το 84,57% του αντίστοιχου ημερομισθίου των ανδρών, ενώ στη μερική απασχόληση το 95,49%.

Σύγκριση Φεβρουαρίου 2016 – Ιανουαρίου 2016

Ο αριθμός των ασφαλισμένων στις κοινές επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 0,30%, στα οικοδομοτεχνικά έργα κατά 9,37% και στο σύνολο των επιχειρήσεων κατά 0,46%. Ο αριθμός των αλλοδαπών ασφαλισμένων αυξήθηκε κατά 1,59%. Η μέση απασχόληση στις κοινές επιχειρήσεις μειώθηκε κατά 0,32%, στα οικοδομοτεχνικά έργα αυξήθηκε κατά 8,18% και στο σύνολο των επιχειρήσεων μειώθηκε κατά 0,28%. Το μέσο ημερομίσθιο στις κοινές επιχειρήσεις μειώθηκε κατά 0,20% και στα οικοδομοτεχνικά έργα αυξήθηκε κατά 0,15%. Ο μέσος μισθός στις κοινές επιχειρήσεις μειώθηκε κατά 0,53% και στα οικοδομοτεχνικά έργα αυξήθηκε κατά 8,34%.

Σύγκριση Φεβρουαρίου 2016 – Φεβρουαρίου 2015

Ο αριθμός των ασφαλισμένων στις κοινές επιχειρήσεις αυξήθηκε κατά 5,18%, στα οικοδομοτεχνικά έργα αυξήθηκε κατά 5,26% και στο σύνολο των επιχειρήσεων αυξήθηκε κατά 5,18%. Ο αριθμός των ασφαλισμένων με πλήρη απασχόληση αυξήθηκε στις κοινές επιχειρήσεις κατά 3,15%, ενώ με μερική απασχόληση αυξήθηκε κατά 12,35%. Ο αριθμός των αλλοδαπών ασφαλισμένων αυξήθηκε κατά 3,61%. Το ποσοστό των ασφαλισμένων γυναικών επί του συνόλου των ασφαλισμένων αυξήθηκε από 46,09% σε 46,15%. Η μέση απασχόληση στις κοινές επιχειρήσεις μειώθηκε κατά 0,42%, ενώ στα οικοδομοτεχνικά έργα αυξήθηκε κατά 9,17%. Το μέσο ημερομίσθιο στις κοινές επιχειρήσεις μειώθηκε κατά 2,29%, στα οικοδομοτεχνικά έργα μειώθηκε κατά 2,11% και στο σύνολο κατά 2,29%. Ο μέσος μισθός μειώθηκε στις κοινές επιχειρήσεις κατά 2,69% και στα οικοδομοτεχνικά έργα αυξήθηκε κατά 6,86%. Στις κοινές επιχειρήσεις με πλήρη απασχόληση το μέσο ημερομίσθιο μειώθηκε κατά 1,81%, ενώ ο μέσος μισθός μειώθηκε κατά 1,23%.

Ομαδικές απολύσεις

Αναφερόμενος στο θέμα των ομαδικών απολύσεων ο υπουργός Εργασίας είπε ότι «θα σεβαστούμε την απόφαση του ευρωπαϊκού δικαστηρίου», αλλά ο τρόπος ενσωμάτωσής της στην ελληνική νομοθεσία εναπόκειται στη διακριτική ευχέρεια της ελληνικής κυβέρνησης. Ο κ. Κατρούγκαλος επεσήμανε επίσης ότι δεν υπάρχει περιορισμός στο μνημόνιο για αναστροφή των πολιτικών απορρύθμισης της αγοράς εργασίας και δήλωσε ότι θα παραστεί αυτοπροσώπως στο ευρωπαϊκό δικαστήριο στις 20 Οκτωβρίου, όταν θα συζητείται η προσφυγή της ΓΣΕΕ κατά των μνημονιακών ρυθμίσεων οι οποίες παραβιάζουν τον ευρωπαϊκό κοινωνικό χάρτη.

Γ. Κατρούγκαλος: «Το πόρισμα δεν είναι δεσμευτικό»

«Το κοινό ανακοινωθέν των πέντε σημείων που υπέγραψαν οι κοινωνικοί εταίροι αποτελεί τη βασική θέση της ελληνικής κυβέρνησης εν όψει της διαπραγμάτευσης με τους θεσμούς» σύμφωνα με τον υπουργό Εργασίας.

Ο κ. Κατρούγκαλος τόνισε ότι «το πόρισμα της “επιτροπής σοφών” για το εργασιακό, αν και είναι πολύ κοντά στις ελληνικές θέσεις, εντούτοις δεν είναι δεσμευτικό για την κυβέρνηση, αλλά θα αποτελέσει τη βάση της διαπραγμάτευσης με τους πιστωτές». Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης του πορίσματος των 12 σημείων, τους βασικούς άξονες του οποίου δημοσίευσε η «Ναυτεμπορική» στο προχθεσινό φύλλο της, ο υπουργός Εργασίας τόνισε ότι «η επιστροφή των συλλογικών διαπραγματεύσεων στη χώρα μας είναι η αρχή για την αναστροφή της γενικευμένης απορρύθμισης που προκάλεσαν τα μνημόνια στην αγορά εργασίας».

Όπως ανέφερε ο υπουργός, «το ΔΝΤ έχει αποδεχθεί ότι το πόρισμα της επιτροπής εμπειρογνωμόνων για τα εργασιακά θα είναι η βάση της διαπραγμάτευσης με τους θεσμούς» και τόνισε χαρακτηριστικά ότι από τις 12 προτάσεις της επιτροπής οι 8 προέκυψαν μέσα από ομόφωνη γνώμη όλων των μελών της, ενώ οι 4 προτάσεις διαμορφώθηκαν με αυξημένη πλειοψηφία.

Αναφερόμενος στο θέμα της διαμόρφωσης του κατώτατου μισθού, ο υπουργός Εργασίας είπε ότι υπάρχει συμφωνία μεταξύ των μελών της επιτροπής για την ύπαρξή του, αλλά ταυτόχρονα υπάρχουν και διαφορετικές προσεγγίσεις για το ποιος θα τον καθορίζει. Για τους κατώτατους μισθούς των νέων ανέφερε ότι δεν μπορεί να υποστηριχθεί από το υπουργείο Εργασίας η πρόταση της επιτροπής για σύνδεση των μισθών με την εργασιακή εμπειρία των νέων και για χρονικό διάστημα έως δύο έτη. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Κατρούγκαλος στην ομόφωνη απόφαση της επιτροπής εμπειρογνωμόνων για την επεκτασιμότητα των κλαδικών και ομοιοεπαγγελματικών συμβάσεων.

Πηγή: Ναυτεμπορική